سلطان محمد ميرزا قاجار
42
سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )
[ و ] بسيار باصفا [ ست ] . قرقاول در جنگلش بسيار است . راه عبور از كنار درياست . دوازده رودخانهء بزرگ و كوچك در اين راه از جنگل مىآيد و به دريا مىريزد . در بهار از بعضى از آنها عبور مشكل است . [ 14 ب ] بسيار زمين مستعدى است . به اندازهء گنجايش خود آبادى ندارد . همهجا برنجكارند . ابريشم هم دارند . تجارت آنها با رعيّت روس است . چوب بسيار از اين جنگل بهسمت بادكوبه از راه دريا حمل مىكنند . از اين رودخانهها ماهى آزاد گرفته مىشود . قرقاول ، ببر ، خوك و خرس زياد دارد كرگانهرود از اسالم الى كرگانهرود « 11 » چهار ساعت ، سمت راست راه دريا و طرف چپ جنگل است . برنج اين محال خوب است . زراعت گندم و جو هم دارند . ابريشم هم به عمل مىآورند . رودخانههاى متعدد از جنگل به دريا مىرود . تجارت چوب ، برنج و ابريشم با رعيت روس مىكنند . كوهستانش سردسير [ است ] . در جنگلش قرقاول ، ببر و مرال يافت مىشود . در رودخانههاى اينجا سالى دو مرتبه اوّل بهار و اوّل خريف ماهى آزاد صيد مىكنند . مرغ آبى زياد دارد . در طوايف طالش سنى و شيعه مخلوطاند . بسيار جاى خوبى است . مردمش تفنگچى [ و ] در پيادهروى قادر [ ند ] . [ 15 آ ] خطبهسرا از كرگانهرود الى خطبهسرا « 12 » كه جزء محال كرگانهرود است پنج ساعت [ و ] سمت راست دريا [ و ] طرف چپ جنگل است . رودى چند از سمت جنگل بهطرف دريا جارى است . ابريشم كمى به عمل مىآيد . زراعت برنج بسيار
--> ( 11 ) . كرگان رود ( كرگانهرود ) : نام يكى از دهستانهاى شهرستان طوالش است و به دو قسمت شمالى و جنوبى ناميده مىشود . راه بندر انزلى به آستارا از وسط بخش مىگذرد . ( همان كتاب ، ج 2 ، ص 229 ) . ( 12 ) . ده جزء دهستان كرگان رود شمالى ، بخش مركزى شهرستان طوالش ، 20 كيلومترى هشتپر ، كنار جادهء انزلى به آستارا . ( همان كتاب ، ج 2 ، ص 103 ) .